W ramach projektu „Razem dla Natury” oraz programu Erasmus+ KA122-SCH – Krótkoterminowe projekty na rzecz mobilności uczniów i kadry w sektorze edukacji szkolnej, dwóch nauczycieli naszej szkoły zrealizowało mobilność typu job shadowing we Włoszech i Grecji.
Job shadowing w projektach Erasmus+ to forma mobilności edukacyjnej polegająca na obserwacji pracy nauczycieli, dyrektorów lub innych pracowników szkoły w zagranicznej placówce partnerskiej. Uczestnicy poznają metody i techniki pracy, organizację nauczania oraz sposoby wspierania uczniów.
Celem job shadowingu jest:
• wymiana dobrych praktyk,
• poznanie innych systemów edukacyjnych,
• rozwój kompetencji zawodowych i językowych,
• zdobycie nowych pomysłów do wykorzystania we własnej szkole,
• budowanie międzynarodowej współpracy między placówkami.
Polska, Grecja i Włochy należą do Unii Europejskiej, jednak ich systemy edukacyjne różnią się organizacją nauczania, liczbą godzin lekcyjnych, podejściem do nauczania języków obcych i religii. Inaczej wygląda również wsparcie uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi.
We Włoszech szkoła podstawowa trwa 5 lat i obejmuje uczniów w wieku od 6 do 11 lat. Następnie uczniowie kontynuują naukę w trzyletniej Scuola Secondaria di Primo Grado (odpowiedniku polskiego gimnazjum, dla uczniów w wieku 11–14 lat), a później w pięcioletniej szkole średniej drugiego stopnia – Scuola Secondaria di Secondo Grado (14–19 lat).
Szkoły posiadają większą autonomię organizacyjną niż w Polsce, choć podstawy programowe są ustalane centralnie. W placówkach regionu Piemont duży nacisk kładzie się na naukę języka włoskiego, matematyki, technologii oraz języków obcych. Włoski system edukacji jest bardziej zintegrowany – część treści przyrodniczych realizowana jest w ramach wspólnych bloków przedmiotowych.
Szkoła partnerska w Cuneo należy do kompleksu Istituto Comprensivo Borgo San Giuseppe, do którego uczęszczają uczniowie szkoły podstawowej oraz gimnazjum. Samo gimnazjum liczy około 200 uczniów. Pierwszym językiem obcym jest zazwyczaj język angielski, natomiast drugim najczęściej język francuski (ze względu na bliskość granicy z Francją), rzadziej niemiecki lub hiszpański. W regionie Piemont znajomość języka francuskiego jest szczególnie rozpowszechniona.
Na szczególną uwagę zasługuje zastosowanie metody CLIL (Content and Language Integrated Learning) podczas zajęć wiedzy o społeczeństwie poświęconych Martinowi Lutherowi Kingowi, prowadzonych w języku angielskim. Metoda ta polega na zintegrowanym kształceniu przedmiotowo-językowym, czyli nauczaniu wybranego przedmiotu za pośrednictwem języka obcego. Została ona szeroko wdrożona w krajach Unii Europejskiej, w tym we Włoszech, gdzie od wielu lat stanowi element programu nauczania szkół średnich.
Włochy są często uznawane za kraj posiadający jeden z najbardziej inkluzyjnych systemów edukacyjnych w Europie. Uczniowie z niepełnosprawnościami uczą się głównie w szkołach ogólnodostępnych, korzystając z pomocy nauczycieli wspierających (insegnanti di sostegno) oraz asystentów autonomii i komunikacji. Szkoły przygotowują coroczne plany inkluzji (PEI – Indywidualny Plan Edukacyjny), a lokalne samorządy współpracują z placówkami w zakresie wspierania uczniów z niepełnosprawnościami.
W szkołach prowincji Cuneo wsparcie uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi opiera się na indywidualizacji wynikającej z zapisów PEI. Nie istnieje ustawowo określona liczba godzin wsparcia dla poszczególnych rodzajów niepełnosprawności – o ich przydziale decydują potrzeby funkcjonalne ucznia. W praktyce uczniowie z lekkimi trudnościami otrzymują zwykle od 6 do 12 godzin wsparcia nauczyciela wspierającego tygodniowo, uczniowie z potrzebami umiarkowanymi od 12 do 18 godzin, natomiast uczniowie ze znaczną niepełnosprawnością mogą korzystać z pełnego wsparcia w relacji 1:1 oraz dodatkowej pomocy asystenta autonomii i komunikacji przez znaczną część tygodnia szkolnego. Model włoski zakłada, że nauczyciel wspierający odpowiada za proces edukacyjny, natomiast asystent koncentruje się na autonomii, komunikacji i funkcjonowaniu ucznia w środowisku szkolnym. Dzięki temu wsparcie ma charakter kompleksowy i obejmuje zarówno rozwój edukacyjny, jak i społeczny ucznia.
We Włoszech, również w Cuneo, podstawową drogą do uzyskania etatu nauczycielskiego jest zdanie państwowego konkursu. Kandydaci oceniani są na podstawie wykształcenia, doświadczenia oraz wyników egzaminów. Rekrutacja prowadzona jest regionalnie, a liczba miejsc określana przez Ministerstwo Edukacji. Przed uzyskaniem stałego zatrudnienia wielu nauczycieli pracuje na umowach terminowych. Gdy wyczerpane zostaną oficjalne listy kandydatów, szkoły mogą prowadzić dodatkową rekrutację nauczycieli na zastępstwa.
Na Krecie edukacja podstawowa trwa 6 lat, po czym uczniowie przechodzą do trzyletniego gimnazjum (Gymnasio). Program nauczania jest centralnie ustalany przez Ministerstwo Edukacji. Szczególny nacisk kładzie się na język grecki, historię oraz edukację obywatelską. W ostatnich latach wprowadzono więcej treści związanych z kompetencjami cyfrowymi i zrównoważonym rozwojem.
Język angielski jest obowiązkowy już od najmłodszych klas. Drugi język obcy, najczęściej francuski lub niemiecki, pojawia się około piątej klasy szkoły podstawowej. Ze względu na znaczenie turystyki znajomość języków obcych jest traktowana jako ważna kompetencja społeczna i zawodowa.
Na uwagę zasługuje również poranna modlitwa odbywająca się na szkolnym dziedzińcu oraz częste zajęcia sportowe i rekreacyjne organizowane na świeżym powietrzu, charakterystyczne dla śródziemnomorskiego klimatu.
W Grecji funkcjonują wyspecjalizowane centra diagnozy i wsparcia uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, współpracujące ze szkołami oraz rodzinami. Uczniowie mogą korzystać z indywidualnego wsparcia, pomocy nauczycieli wspomagających oraz specjalistycznych programów edukacyjnych. Na Krecie działa m.in. centrum wsparcia KEDDY w Heraklionie.
System zatrudniania nauczycieli jest w Grecji znacznie bardziej scentralizowany niż w Polsce. Kandydaci wpisywani są na krajowe listy rekrutacyjne, a przydział miejsc pracy odbywa się za pośrednictwem Ministerstwa Edukacji. Duża część nauczycieli rozpoczyna karierę zawodową jako nauczyciele zastępujący, często zatrudniani na czas określony. Szczególnie na wyspach i w regionach oddalonych od głównych ośrodków miejskich nauczyciele muszą być gotowi do relokacji. W praktyce wielu młodych pedagogów przez kilka lat pracuje na kolejnych kontraktach czasowych, zanim uzyska stałe zatrudnienie. Liczba punktów rankingowych zależy między innymi od doświadczenia zawodowego i dodatkowych kwalifikacji.
Tego typu mobilność stanowi bardzo cenne doświadczenie, umożliwiające obserwację pracy nauczycieli i specjalistów w rzeczywistym środowisku szkolnym. Istotnym aspektem job shadowingu jest również wymiar kulturowy. Uczestnicy poznają system edukacji kraju goszczącego, jego tradycje, wartości oraz sposób funkcjonowania społeczności szkolnej. Bezpośredni kontakt z nauczycielami, uczniami i lokalnym środowiskiem sprzyja rozwijaniu kompetencji międzykulturowych, otwartości na różnorodność oraz budowaniu europejskiej współpracy i wzajemnego zrozumienia.
